Pigeon pea pest control: तूर पिकाला कळी अवस्थेत रोगराईपासून सुरक्षित ठेवणे ही अत्यंत महत्त्वाची बाब आहे, कारण या अवस्थेत झाडांची वाढ, फुलांची निर्मिती आणि शेवटी शेंगा लागण्याची प्रक्रिया सुरू होते. जर याच काळात रोगराई किंवा कीडरोगांचा प्रादुर्भाव झाला, तर उत्पादनावर थेट परिणाम होतो. खाली तूर पिकाला कळी अवस्थेत रोगराई कमी करण्यासाठी आणि शंभर टक्के नियंत्रणासाठी प्रभावी फवारणीबाबत सविस्तर माहिती दिली आहे.
🌱 तूर पिकातील प्रमुख रोग आणि त्यांचे लक्षणे
कळी अवस्थेत तूर पिकावर खालील रोग जास्त प्रमाणात दिसतात:
- अळीकिड (Pod borer – Helicoverpa armigera) – कळ्या, फुले आणि शेंगांवर हल्ला करून आतून दाणे खाते.
- करपा रोग (Phytophthora blight) – खोडाच्या तळाशी पाणी साठल्यास करपा निर्माण होतो. पाने पिवळी पडतात आणि झाड कोमेजते.
- काळ्या ठिपक्यांचा रोग (Alternaria leaf spot) – पानांवर तपकिरी किंवा काळे गोल ठिपके दिसतात, ज्यामुळे प्रकाशसंश्लेषण कमी होते.
- पाने गळ रोग (Cercospora leaf spot) – पानांच्या दोन्ही बाजूंना लहान गोल डाग दिसतात आणि पाने सुकून गळतात.
- मावा व फुलकिडे – कळ्यांमधील रस शोषून घेऊन फुलगळती वाढवतात. Pigeon pea diseases and management
याबद्दल अधिक माहिती पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा
🚜 फवारणीचे योग्य नियोजन
कळी अवस्था साधारणपणे लागवडीच्या 45–55 दिवसांनंतर येते. या काळात रोगांचा प्रसार टाळण्यासाठी पुढीलप्रमाणे उपाययोजना कराव्यात:
- पहिली प्रतिबंधात्मक फवारणी
- वेळ: कळी येण्याच्या सुरुवातीला (45 दिवसांच्या आसपास)
- औषध: मॅन्कोझेब 75% WP (Mancozeb) — 25 ग्रॅम प्रति 10 लिटर पाणी
- उद्देश: बुरशीजन्य रोगांचा प्रारंभिक प्रादुर्भाव थांबवणे Pigeon pea diseases and management
- दुसरी फवारणी
- वेळ: पहिल्या फवारणीनंतर 10–12 दिवसांनी
- औषध: कार्बेन्डाझिम 50% WP (Carbendazim) किंवा हेक्साकोनॅझोल 5% EC (Hexaconazole) — 20 मि.ली. प्रति 10 लिटर पाणी
- उद्देश: करपा, काळे ठिपके आणि पाने गळ रोगांवर नियंत्रण
- तिसरी फवारणी (कीडनियंत्रणासाठी) Pigeon pea pest control
- वेळ: फुलांची पूर्ण अवस्था सुरू झाल्यावर
- औषध: स्पिनोसॅड 45% SC (Spinosad) किंवा इमामेक्टिन बेन्झोएट 5% SG (Emamectin Benzoate) — 4 ते 5 ग्रॅम प्रति 10 लिटर पाणी
- उद्देश: अळीकिड, फुलकिडे आणि मावा यांचे शंभर टक्के नियंत्रण
💧 फवारणी करताना घ्यावयाची काळजी Arhar crop protection in flowering stage
- फवारणी सकाळी 8 ते 10 किंवा संध्याकाळी 4 ते 6 दरम्यान करावी.
- नेहमी स्वच्छ पाण्याचा वापर करावा.
- फवारणीपूर्वी झाडांवरील धूळ किंवा माती हलक्या पाण्याने धुवून टाकल्यास औषधाचे शोषण चांगले होते.
- औषधांचे प्रमाण जास्त वापरू नये; शिफारस केलेले प्रमाणच वापरावे.
- प्रत्येक फवारणीनंतर 10–12 दिवसांचे अंतर ठेवावे.
- एकाच घटकाचे औषध वारंवार वापरू नये; औषधांची फेरपालट करावी.
- फवारणीदरम्यान काम करणाऱ्यांनी मास्क, हातमोजे आणि संरक्षणात्मक कपडे वापरावेत.
🌾 एकात्मिक रोग व कीड व्यवस्थापन (IPM)
- तूरची प्रतिरोधक जाती (जसे की ICPH 2740, BDN 7081) वापरल्यास रोगराई कमी होते.
- पिकाची फेरपालट करावी; सतत तूरची लागवड टाळावी.
- किडनाशक सापळे (फेरोमोन ट्रॅप्स) लावल्यास अळीकिड नियंत्रणात मदत होते.
- नीम अर्क 5% फवारणीसुद्धा नैसर्गिक पर्याय आहे.
🌤 निष्कर्ष Best insecticide for pigeon pea
तूर पिकाला कळी अवस्थेत रोगराई टाळण्यासाठी प्रतिबंधात्मक फवारणी अत्यंत आवश्यक आहे. योग्य वेळी, योग्य प्रमाणात आणि योग्य औषध वापरल्यास रोगराईवर शंभर टक्के नियंत्रण मिळू शकते. रासायनिक उपायांसोबत सांस्कृतिक आणि जैविक पद्धतींचा समन्वय केल्यास तूर पिकाचे उत्पादन वाढते, खर्च कमी होतो आणि शेवटी दर्जेदार शेंगा मिळतात.Pigeon pea pest control