Farmer ID Card भारत हा कृषिप्रधान देश असून, शेतकरी हा देशाचा कणा मानला जातो. पण अनेक वर्षांपासून शेतकऱ्यांना विविध योजनांचा लाभ मिळवताना अडचणींना सामोरे जावे लागत होते. याचे एक मुख्य कारण म्हणजे शेतकऱ्यांची एकत्रित ओळख नसणे. हीच कमतरता लक्षात घेऊन केंद्र सरकारने 2025 मध्ये ‘फार्मर आयडी कार्ड (Farmer ID Card)’ ही नवी योजना सुरू केली आहे.
हे कार्ड म्हणजेच शेतकऱ्याचे एकच डिजिटल ओळखपत्र, ज्याद्वारे शेतकऱ्यांची संपूर्ण माहिती — जमीन, पीक, बँक खाते, सरकारी योजनांचा लाभ, आणि उत्पन्नाचे तपशील — एकाच प्लॅटफॉर्मवर एकत्र केली जाणार आहे.
🔶 फार्मर आयडी कार्ड म्हणजे काय? (What is Farmer ID Card?)
‘फार्मर आयडी कार्ड (Farmer Identification Card)’ म्हणजे केंद्र सरकारच्या ॲग्री स्टॅक (Agri Stack) या उपक्रमांतर्गत तयार केलेले एक डिजिटल ओळखपत्र आहे.
या कार्डामध्ये शेतकऱ्याशी संबंधित सर्व माहिती एकत्र केली जाईल, जसे की:
-
शेतकऱ्याचे नाव आणि पत्ता
-
आधार क्रमांक
-
जमिनीची माहिती (सातबारा उतारा / जमीन क्षेत्रफळ)
-
घेतलेली पिके
-
सरकारी योजना व अनुदानांचे लाभ
-
बँक खाते तपशील
या सर्व माहितीच्या आधारे सरकार शेतकऱ्यांना थेट लाभ हस्तांतरित (Direct Benefit Transfer) करू शकेल आणि योजनांमध्ये पारदर्शकता वाढेल.
🇮🇳 ही योजना कोणासाठी आहे? (Eligibility Criteria)
फार्मर आयडी कार्डसाठी पात्रतेच्या काही अटी आहेत. खालील अटी पूर्ण केल्यास तुम्ही या कार्डसाठी अर्ज करू शकता:
-
अर्जदार भारताचा नागरिक असावा.
-
शेतकऱ्याच्या नावावर जमीन असावी (सातबारा उताऱ्यावर नोंद).
-
आधार कार्ड बँक खात्याशी लिंक असावे.
-
शेतकऱ्याने अद्ययावत माहिती (जमीन, पिके, बँक तपशील) दिलेली असावी.
-
महाराष्ट्रासह सर्व राज्यांतील शेतकरी या उपक्रमात नोंदणी करू शकतात.
🌿 फार्मर आयडी कार्डचे प्रमुख फायदे (Benefits of Farmer ID Card)
फार्मर आयडी कार्ड हा फक्त एक ओळखपत्र नाही, तर तो शेतकऱ्यांच्या जीवनात क्रांतिकारक बदल घडवणारा उपक्रम आहे. खालील फायदे मिळू शकतात:
1️⃣ PM Kisan Yojana चा हप्ता फक्त आयडीधारकांना
केंद्र सरकारने स्पष्ट केले आहे की जून 2025 नंतर पीएम किसान योजनेचा हप्ता (₹6,000 वर्षाकाठी) फक्त त्या शेतकऱ्यांनाच मिळेल, ज्यांच्याकडे फार्मर आयडी कार्ड असेल. त्यामुळे हे कार्ड प्रत्येक शेतकऱ्यासाठी अत्यावश्यक ठरणार आहे.
2️⃣ सर्व सरकारी योजना एकाच ठिकाणी
शेतकऱ्यांना मिळणाऱ्या सर्व योजनांची माहिती आणि लाभ — जसे की पिक विमा, खत अनुदान, सिंचन योजना, शेतकरी क्रेडिट कार्ड — या सर्व एकाच ठिकाणी मिळतील.
3️⃣ किसान क्रेडिट कार्ड (KCC) सोपे होईल
फार्मर आयडी कार्डच्या मदतीने शेतकऱ्याला किसान क्रेडिट कार्ड मिळणे सोपे होते. त्यामुळे कमी व्याजदरात पीक कर्ज सहज उपलब्ध होईल.
4️⃣ डिजिटल सेवा उपलब्ध
या कार्डद्वारे शेतकऱ्यांना डिजिटल माध्यमातून खालील सुविधा मिळतील:
-
पीक नोंदणी
-
पीक विमा अर्ज
-
हमीभाव योजना नोंदणी
-
ऑनलाईन सल्लामसलत व माहिती
5️⃣ उत्पादनासाठी योग्य हमीभाव
फार्मर आयडी असलेला शेतकरी त्याच्या मालासाठी थेट जिल्हा केंद्रांवर नोंदणी करू शकतो. यामुळे बाजारभाव आणि हमीभावातील फरक कमी होतो.
6️⃣ कृषी सल्ला आणि तंत्रज्ञानाचा वापर
फार्मर आयडी कार्ड असलेल्या शेतकऱ्यांना सरकार व कृषी तज्ञांकडून पीक व्यवस्थापन, खत वापर, हवामान अंदाज यासंबंधी अचूक मार्गदर्शन मिळते.
7️⃣ अनुदान थेट खात्यात
शेतकऱ्यांचे सर्व अनुदान — पीक विमा, खत, सिंचन योजना, बियाणे अनुदान — थेट बँक खात्यात (DBT) जमा होतात.
अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा
📜 आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
फार्मर आयडी कार्डसाठी अर्ज करताना खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत:
| क्रमांक | आवश्यक कागदपत्र | उद्देश |
|---|---|---|
| 1 | आधार कार्ड | ओळख पडताळणीसाठी |
| 2 | सातबारा उतारा (7/12 Extract) | जमीन मालकीचा पुरावा |
| 3 | आधारशी लिंक मोबाईल नंबर | OTP पडताळणीसाठी |
| 4 | बँक पासबुक / खाते क्रमांक | अनुदान हस्तांतरणासाठी |
| 5 | रेशन कार्ड (आवश्यक असल्यास) | कौटुंबिक ओळखसाठी |
| 6 | जात प्रमाणपत्र (आवश्यक असल्यास) | विशेष योजनांच्या पात्रतेसाठी |
💻 फार्मर आयडी कार्डसाठी ऑनलाईन नोंदणी प्रक्रिया (Step-by-Step Process)
शेतकरी घरबसल्या मोबाईलवरून किंवा सीएससी सेंटरमधून अर्ज करू शकतो.
🧾 नोंदणी करण्याच्या पायऱ्या:
1️⃣ अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या
👉 https://mhfr.agristack.gov.in/farmer-registry-mh/#/ या वेबसाइटला जा.
2️⃣ नवीन खाते तयार करा (Create New User Account)
-
‘Create New User Account’ वर क्लिक करा.
-
आधार क्रमांक टाका.
3️⃣ आधार पडताळणी (OTP Verification)
-
आधारशी लिंक मोबाईल नंबरवर OTP येईल.
-
तो OTP टाकून पडताळणी पूर्ण करा.
4️⃣ माहिती भरा (Registration as Farmer)
-
नाव, पत्ता, मोबाईल क्रमांक, बँक तपशील भरा.
-
जमिनीची माहिती (सातबारा उताऱ्यानुसार) भरा.
5️⃣ अर्ज सबमिट करा (Submit Application)
-
सर्व माहिती तपासून “Submit” बटणावर क्लिक करा.
-
तुमचा अर्ज यशस्वीरित्या सबमिट होईल.
6️⃣ पडताळणी प्रक्रिया
-
प्रशासन तुमची माहिती तपासेल.
-
मंजुरीनंतर तुम्हाला तुमचा फार्मर आयडी क्रमांक आणि डिजिटल कार्ड डाउनलोड करता येईल.
📱 CSC सेंटरद्वारे नोंदणी (Offline Registration)
जर शेतकऱ्याला ऑनलाईन अर्ज करणे शक्य नसेल, तर तो जवळच्या CSC (Common Service Center) वर जाऊ शकतो.
तेथे ऑपरेटर आधार पडताळणी करून तुमचा अर्ज भरतो. काही ठिकाणी छापील आयडी कार्ड देखील दिले जाते.
🧩 ॲग्री स्टॅक (Agri Stack) म्हणजे काय?
ॲग्री स्टॅक हा केंद्र सरकारचा डिजिटल डेटाबेस प्रकल्प आहे. यात देशातील प्रत्येक शेतकऱ्याची माहिती केंद्रीकृत स्वरूपात जतन केली जाते.
यामुळे सरकारला खालील गोष्टी करता येतात:
-
कोणत्या भागात कोणते पीक घेतले जाते याचा डेटा मिळतो.
-
पिकांवरील नुकसानाची भरपाई योग्य वेळी करता येते.
-
शेतकऱ्यांच्या आर्थिक सहाय्याच्या योजना अचूकपणे पोहोचवता येतात.
अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा
📌 फार्मर आयडी कार्ड 2025 चे उद्दिष्ट (Main Objective)
-
शेतकऱ्यांच्या ओळखीची डिजिटल नोंदणी तयार करणे.
-
योजनांचा लाभ थेट शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवणे.
-
कृषी क्षेत्रात पारदर्शकता आणणे.
-
बनावट लाभार्थी टाळणे.
-
डिजिटल शेतीला चालना देणे.
🔍 फार्मर आयडी कार्डचे महत्व (Why It’s Important)
आजपर्यंत अनेक शेतकऱ्यांना योग्य माहिती नसल्यामुळे योजनांचा लाभ मिळत नव्हता.
पण फार्मर आयडी कार्डमुळे:
-
शेतकरी व सरकार यांच्यातील संवाद सुधारेल.
-
योजनांचा गैरवापर थांबेल.
-
शेतकऱ्यांच्या गरजेनुसार नवीन योजना तयार करता येतील.
हे कार्ड शेतीचे “आधार कार्ड” म्हणून काम करणार आहे.
अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा
❓ नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
1️⃣ फार्मर आयडी कार्ड कोणाला मिळेल?
ज्यांच्या नावावर जमीन आहे आणि सातबारा उताऱ्यावर त्यांची नोंद आहे, अशा सर्व शेतकऱ्यांना हे कार्ड मिळेल.
2️⃣ कार्ड काढण्यासाठी शुल्क लागते का?
नाही. ऑनलाईन नोंदणी पूर्णपणे मोफत (Free) आहे.
3️⃣ कार्ड कसे डाउनलोड करायचे?
नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर, अर्ज क्रमांक वापरून वेबसाइटवर लॉगिन करून डिजिटल कार्ड डाउनलोड करता येईल.
4️⃣ हे कार्ड पीएम किसान योजनेशी जोडलेले आहे का?
होय. जून 2025 नंतर पीएम किसानचा हप्ता मिळवण्यासाठी फार्मर आयडी अनिवार्य राहील.
5️⃣ माझ्याकडे भाडेपट्ट्याने घेतलेली जमीन आहे, तर मी पात्र आहे का?
नाही. सध्या फक्त ज्यांच्या नावावर जमीन मालकी आहे, त्यांनाच हे कार्ड मिळेल.
6️⃣ कार्ड मिळायला किती दिवस लागतात?
साधारणतः अर्ज केल्यानंतर 7 ते 10 कार्यदिवसांत पडताळणी पूर्ण होते आणि कार्ड उपलब्ध होते.
7️⃣ CSC सेंटरवर अर्ज केल्यास काही शुल्क द्यावे लागते का?
काही केंद्रे सेवा शुल्क म्हणून ₹20-₹30 घेतात, पण ते अधिकृत शुल्क नाही.